لنگرود ، لنگرگاه گیلان

لنگرود یکی از شهرهای استان گیلان است و مرکز شهرستان لنگرود است. لنگرود از غرب با لاهیجان و از شرق با رودسر هم‌جوار است. این شهر یکی از شهرهای گیلک نشین است و در تاریخ به جهت نزدیکی به دریای خزر همواره اهمیت استراتژیک زیادی داشته و اکنون نیز این شهر به شهر چای و برنج و ابریشم معروف است.همچنین به دلیل عبور رودخانه‌ای بزرگ از مرکز این شهر و وجود پل‌های چندصدساله بر آن، سفرنامه‌نویسان اروپایی نظیر چارلز فرانسیس مکنزی، لنگرود را به شهر ونیز در ایتالیا تشبیه کرده‌اند.

 

وجه تسمیه

نام لنگَرود ترکیبی است از دو پاره واژه لنگر و رود. لنگر به معنی وقار و سکون و آرامش است همان‌گونه که که کشتی لنگر انداخته آرامش می‌یابد. در ترکیب لنگر و رود دو «ر» در هم یکی شده و نام به لنگرود تبدیل می‌گردد و معنی رود سکون یافته و آرام و با وقار معنی می‌گیرد و اگر به رود جاری در این بنگریم آن را دارای جریان آن چنان آرامی می‌بینیم که گویا حرکتی ندارد. قدیم در ابتدای رودی که از میان شهر می‌گذرد، کشتی‌های باری لنگر می‌انداختند و بارگیری می‌کردند.

عکس کامل پل زیبای خشتی لنگرود
عکس دریا و قایق

تاریخ

نام لنگرود، برای نخستین بار در در اواخر دوران سلزان محمد، پسر ملک شاه آلب ارسلان (سال ۵۱۲ ه.ق) در متون تاریخی ذکر شده‌است. در دورۀ صفویان، خصوصاً در دوره سلطنت شاه عباس اول، شهر لنگرود مرکز حوادث مهمی بوده‌است. فرار احمدخان حاکم لاهیجان از لنگرود و دستگیری اعضای خانوادۀ وی توسط کیا فریدون حاکم گیلان و تحویل آن‌ها به شاه عباس، از جمله رویدادهای مهم این دوره شهر است. نادر شاه افشار برای سرکوب تاتارهای شرق مازندران و توسعه تجارت و دستیابی به دریا، لنگرود را برای ایجاد پایگاه دریایی و کارخانه کشتی سازی انتخاب کرد و در توسعه آن کوشید.رونق صنعت ابریشم در دوره‌های صفویه و قاجاریه در شمال كشور یكی از دلایل گرمی تجارت لنگرود در گذشته بوده است و می‌توان دریافت كه چگونه داد و ستد بین ایران و روسیه از این منطقۀ گمركی انجام می‌شده است.

بافت تاریخی

آنچه در این شهر جلب توجه می‌کند پوشش بعضی از خانه‌ها در محله‌های قدیمی، به وسیله سفال است؛ که آن را از سایر شهرهای ایران متمایز می‌سازد ولی در اغلب مناطق با گسترش شهرسازی پوشش فلزی شیروانی جای سفال شیروانی را گرفته است. بعضی از این خانه‌های قدیمی با سقف سفالی ثبت تاریخی شده اند و در بعضی از آنها نیز هنوز مردم این شهر زندگی می‌کنند.

مهمترین بنای تاریخی به جا مانده در شهر لنگرود، پل خشتی این شهر است. عبور رودخانه لنگرود و شعبات آن از چندین محله شهر جذابیت ویژه ای به لنگرود داده است به گونه‌ای که سفرنامه نویسان اروپایی (کتاب سفرنامه شمال مکنزی) زیبایی لنگرود را ستوده و آن را همسان شهر ونیز در ایتالیا توصیف کرده‌اند.

این بنا مربوط به دوره ایلخانیان است و راه پشته و انزلی محله را به مرکز شهر متصل می‌کند. پل خشتی لنگرود، نماد این شهر است به نحوی که نشان شهرداری این شهر و سربرگنامه‌ها با تصویر این پل مزین شده و برای مردم اهمیت زیادی دارد. این پل در ۱۳ خرداد سال ۱۳۵۱ در فهرست بناهای میراثی کشور به ثبت رسید. آن گونه که تصاویر قدیمی از این پل نشان می‌دهد، به جز حمل بار به وسیله قایق‌های محلی، سالانه مسابقه «نو دنبال رانی» از زیر پل تا مرداب لنگرود انجام شده است. همچنین در یک طرف این پل سردیس‌های مشاهیر لنگرود و المان لنگر، که یکی از نمادهای لنگرود است واقع هستند. قرارگیری این پل در بافت مرکزی شهر از یک سو و نزدیکی به بازار اصلی لنگرود و بقعه میراثی آقا سید حسین از سوی دیگر و نزدیکی به باغ ملی و عمارت منجم باشی و حمام میراثی فشکالی محله، یک مجموعه تاریخی بهم پیوسته را ایجاد کرده است.

دو شعبه اصلی رودخانه لنگرود در محدوده پل خشتی بهم می‌پیوندد و رودخانه در امتداد مسیر خود از محله «سالی پاکه» به سمت ساحل زیبای چمخاله می‌رسد. در گذشته، حمل کالا و بار از طریق رودخانه صورت می‌گرفت. ملاط این پل از آهک و ساروج بوده و دهانه‌های فراخ پل امکان تردد کشتی‌ها را در قدیم فراهم کرده بود. دو طرف پل به جاده دو طرفه که موازی جریان آب است، ختم می‌شود. برای اینکه انتهای دو شیب پل بر جاده اصلی سوار شود، این جاده دو طرفه را از طرفین سربالا ساخته‌اند. چنین طرحی در هیچ یک از پل‌های گیلان دیده نمی‌شود.

عکس کامل پل خشتی لنگرود
0